Verbod uitschrijven recept (art. 4 Opiumwet)

De delictsomschrijving

Artikel 4 van de Opiumwet luidt als volgt:
“1. Het is verboden een middel als bedoeld in lijst I of II voor te schrijven op recept, tenzij het middel daartoe, in het belang van de volksgezondheid, is aangewezen bij algemene maatregel van bestuur. Bij de maatregel kunnen voorschriften worden gesteld ter zake van het recept en het doel waarvoor een middel wordt voorgeschreven.
Een krachtens de eerste volzin vastgestelde algemene maatregel van bestuur treedt niet eerder in werking dan acht weken na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin hij is geplaatst.
Van de plaatsing wordt onverwijld mededeling gedaan aan de beide kamers der Staten-Generaal. In het belang van de volksgezondheid kan, in afwijking van de eerste volzin, bij ministeriële regeling een middel worden aangewezen dat mag worden voorgeschreven op recept, zolang het middel tevens is aangewezen krachtens artikel 3a, vijfde lid.

2. Het bestellen van een middel als bedoeld in lijst I of II, door:
   A. beroepsbeoefenaren als bedoeld in artikel 5, eerste lid,
   B. instellingen en personen als bedoeld in artikel 5, tweede lid en derde lid, en
   C. houders van een ontheffing als bedoeld in artikel 6,
   geschiedt met inachtneming van bij ministeriële regeling vastgestelde voorschriften.
3. Het is verboden ter verkrijging van enig middel, in lijst I een II bedoeld:
   A. een vals of vervalst recept aan te bieden;
   B. een recept aan te bieden, waarin een andere naam of een ander adres is vermeld dan de naam of het adres van degene te wiens behoeve het recept is voorgeschreven.”

Kort en zakelijk weergegeven gaat het dus om het verbod op het uitschrijven van recepten en het bestellen van middelen genoemd in de Opiumwet, behoudens in uitzonderingsgevallen. De meest recente versie van het artikel is op 17 maart 2003 in werking getreden.

Een toelichting

Overtreding van artikel 4 Opiumwet komt niet vaak voor. Dat heeft er met name mee te maken dat het delict (althans, de delicten genoemd in de leden 1 een 2) slechts kan worden gepleegd door degenen die niet onder de verboden van de Opiumwet vallen, waaronder apothekers, dierenartsen en tandartsen. Artikel 4 Opiumwet staat niet op zichzelf, maar moet in combinatie met artikel 10 Opiumwet worden bezien. Overtreding van artikel 4 Opiumwet kan zowel een overtreding als een misdrijf opleveren, maar daarover later in dit stuk meer. Het artikel richt zich tot degene die misbruik van bevoegdheden maakt. Het artikel beschermt de maatschappij door te voorkomen dat drugs in omloop raken, waardoor ook de maatschappelijke gezondheid en veiligheid kan worden aangetast.

De verschillende delicten
Artikel 4 lid 1 Opiumwet ziet op het voorschrijven van een Opiumwetmiddel op recept. Artikel 4 lid 2 Opiumwet ziet op het bestellen van een Opiumwetmiddel op andere wijze dan in het artikel genoemd. Artikel 4 lid 3 Opiumwet ziet op het aanbieden van een vals recept ter verkrijging van een Opiumwetmiddel en op het aanbieden van een recept op een verkeerde naam.

In de praktijk zullen de verschillende in het artikel genoemde bestanddelen vaak niet tot grote onduidelijkheden leiden. Bovendien is het erg casuïstisch of wel of niet sprake is van overtreding van artikel 4 Opiumwet. Om die reden kunnen wij hier het artikel niet uitvoerig bespreken. Vanzelfsprekend kunt u ons benaderen voor advies in uw concrete casus.

De strafbedreiging

De strafbedreiging bij overtreding van artikel 4 Opiumwet varieert sterk en is met name afhankelijk van de hoeveelheid softdrugs en de vraag of de verdachte opzettelijk handelde.

Overtredingen

Een overtreding is de lichtste vorm van een strafbaar feit. Overtreding van artikel 4 van de Opiumwet kan een strafrechtelijke overtreding opleveren wanneer sprake is van de gevallen genoemd in artikel 10 lid 1 Opiumwet. Van belang is dat de verdachte geen opzet had op het plegen van het delict, anders is sprake van een misdrijf. Indien de verdachte geen opzet had op het plegen van het delict en dus sprake is van een overtreding, geldt een maximumstraf van zes maanden hechtenis en/of geldboete van de vierde categorie. Eveneens kan de verbeurdverklaring van de goederen/middelen worden uitgesproken.

Misdrijven

In tegenstelling tot de overtredingen, geldt bij de misdrijven dat voor een bewezenverklaring vereist is dat de verdachte de feiten opzettelijk pleegde. Bij opzettelijke overtreding van artikel 4 Opiumwet geldt een maximumgevangenisstraf van vier jaar en/of geldboete van de vijfde categorie. Eveneens kan de verbeurdverklaring van de goederen/middelen worden uitgesproken.

De afdoening

Een overtreding van artikel 4 Opiumwet kan worden afgedaan middels een strafbeschikking. Deze
strafbeschikking kan op een OM-zitting aan de verdachte worden opgelegd, maar kan ook rechtstreeks
(als geldboete) per post aan de verdachte worden toegezonden. Verder kan een overtreding van artikel
4 Opiumwet afgedaan worden middels een zogenaamde OM-transactie. Toch zal dit zelden tot nooit
gebeuren. Er kan ook voor worden gekozen de verdachte te dagvaarden om bij de rechtbank te verschijnen.

Een advocaat

De gevolgen voor de verdachte zijn bij vervolging voor artikel 4 Opiumwet groot. Zo ziet dit artikel met name op personen in een bepaald beroep/bepaalde functie, welke ook op losse schroeven kan komen te staan door een strafrechtelijke vervolging. Ook overigens zijn de straffen hoog. Vaak is er op veel punten goed verweer te voeren door een advocaat. Gelet hierop, is het van groot belang dat u zich laat bijstaan door een gespecialiseerde advocaat. U kunt ons altijd benaderen voor gespecialiseerde juridische bijstand!