Verbeurdverklaring(Artikel 33a Sr)

In Nederland hebben we 4 hoofdstraffen. Dat zijn de gevangenisstraf, de hechtenis, een taakstraf en een geldboete. De verbeurdverklaring is een bijkomende straf. Deze straf kan zowel afzonderlijk als samen met een hoofdstraf opgelegd worden. De verbeurdverklaring is een vermogensstraf. De veroordeelde wordt getroffen in zijn vermogen. Het belangrijkste doel is dus niet om de samenleving te beschermen tegen gevaarlijke voorwerpen. Daarvoor kan de maatregel onttrekking aan het verkeer (link) worden ingezet. Er zijn 3 voorwaarden voor het opleggen van de verbeurdverklaring:

1. Er dient sprake te zijn van een veroordeling wegens een strafbaar feit

Bij ontslag van alle rechtsvervolging kan dan ook geen verbeurdverklaring opgelegd worden (HR 25 januari 2005, NbSr 2005/51). Bij ontslag van alle rechtsvervolging acht de rechter het ten laste gelegde feit bewezen, maar deze bewezenverklaring levert geen strafbaar feit op. Ook kan het zijn dat een bepaalde omstandigheid de strafbaarheid van de dader uitsluit.

• De betreffende voorwerpen zijn vatbaar voor verbeurdverklaring, er moet een relatie zijn tussen het voorwerp en het strafbare feit
• Er zijn eisen gesteld ten aanzien tot het toebehoren van de voorwerpen

Met dit vereiste van toebehoren wordt bedoeld dat het voorwerp daadwerkelijk van de verdachte is, dus aan hem toebehoort. Dit is ook logisch aangezien het doel van de verbeurdverklaring is om de verdachte in zijn vermogen te treffen.

Uit de uitspraak van de rechter moet blijken dat aan bovenstaande voorwaarden is voldaan. Over het algemeen wordt hieraan voldaan wanneer de relatie tussen het voorwerp en het delict voldoende is aangegeven en duidelijk is dat aan het vereiste van toebehoren is voldaan. De rechter moet bij het opleggen van de verbeurdverklaring wel rekening houden met het draagkrachtbeginsel. Dit houdt in dat er rekening moet worden gehouden met het inkomen en vermogen van de verdachte. Hij moet niet onevenredig getroffen worden.

Welke voorwerpen zijn er dan vatbaar voor verbeurdverklaring? Voor sommige voorwerpen is de rechter verplicht om over te gaan tot verbeurdverklaring. Dit is onder andere het geval bij middelen uit lijst I en II van de Opiumwet. De Opiumwet dwingt de rechter om deze middelen verbeurd te verklaren of te onttrekken aan het verkeer. Verder geldt op grond van artikel 33a van het Wetboek van Strafrecht dat vatbaar voor verbeurdverklaring zijn:

1. Voorwerpen die toebehoren aan veroordeelde of die hij te eigen bate kan aanwenden of die door middel van of uit de baten van het strafbaar feit zijn verkregen

Het gaat om voorwerpen die uit de baten van het strafbaar feit zijn verkregen. Een voorbeeld is vervalste bankbiljetten. Ook voorwerpen die niet rechtstreeks afkomstig zijn van een strafbaar feit, maar die zijn verkregen uit de baten van het strafbare feit, kunnen verbeurdverklaard worden. Denk hierbij aan een auto die gekocht is met gestolen geld.

• Voorwerpen waarmee het feit is begaan

Denk bijvoorbeeld aan gesmokkelde goederen, dit zijn de voorwerpen waarmee het feit is begaan en dus vatbaar voor verbeurdverklaring.

• Voorwerpen met behulp waarvan het feit is begaan of voorbereid

Deze voorwerpen moeten daadwerkelijk gebruikt zijn bij het voorbereiden of uitvoeren van het delict. Bijvoorbeeld een mes bij een zware mishandeling of een hond bij dierenmishandeling (ECLI:NL:HR:2018:996). Wanneer niet duidelijk is of het voorwerp daadwerkelijk gebruikt is, dan moet dit extra gemotiveerd worden (ECLI:NL:HR:2012:BU7366).

• Voorwerpen waarmee de opsporing van het misdrijf is belemmerd

Er moet in dit geval wel duidelijk sprake zijn van stagnatie in het onderzoek.

• Voorwerpen die tot het begaan van het misdrijf zijn vervaardigd of bestemd
• Zakelijke rechten op of persoonlijke rechten ten aanzien van de zojuist bedoelde voorwerpen

Het kan hier bijvoorbeeld gaan om een hypotheek- of retentierecht. Dit recht moet dan wel gevestigd zijn op een van de voorwerpen als bedoeld onder punt 1 t/m 5. In dat geval kan dus ook dit recht verbeurdverklaard worden.

Wanneer de onder 1 t/m 5 bedoelde voorwerpen niet van de verdachte waren, maar van iemand anders, dan kunnen deze alleen verbeurdverklaard worden wanneer deze andere persoon wist dat het voorwerp gebruikt zou worden voor het plegen van een strafbaar feit. Verbeurdverklaring kan ook volgen wanneer van de voorwerpen niet kan worden vastgesteld tot wie ze toebehoren.