Sluiting woning ( Artikel 13b Opiumwet)

Indien in een woning of lokaal (grote) hoeveelheden soft- of harddrugs, dan wel voorwerpen of stoffen worden aangetroffen, kan dit meerdere gevolgen hebben. Naast een eventuele strafrechtelijke vervolging, kan de burgermeester beslissen om uw woning of lokaal te sluiten op grond van artikel 13b van de Opiumwet (de Wet Damocles).

In artikel 13b van de Opiumwet – ook wel de Wet Damocles genoemd – is geregeld dat de burgermeester een last onder bestuursdwang kan opleggen als in een woning, lokaal of bijbehorend erf een handelshoeveelheid drugs wordt verkocht, afgeleverd, verstrekt of aanwezig is, dan wel voorwerpen of stoffen zijn aangetroffen die bestemd zijn voor de productie van hard- of softdrugs. Onder een lokaal verstaat men alle gelegenheden die voor het publiek toegankelijk zijn.

Een handelshoeveelheid drugs hoeft niet ontzettend groot te zijn. In de praktijk wordt aangesloten bij het door het Openbaar Ministerie gehanteerde criterium voor eigen gebruik. Dit criterium houdt in dat tot en met vijf gram softdrugs, tot en met vijf hennepplanten en tot en met 0,5 gram harddrugs wordt beschouwd als een hoeveelheid voor eigen gebruik. Indien er meer dan een van de genoemde hoeveelheden aanwezig is, wordt er in beginsel van uitgegaan dat de drugs bestemd was voor de handel. ‘In beginsel’, want het is aan de eigenaar van de woning of het lokaal om aan te tonen dat het tegendeel aannemelijk is. Bijvoorbeeld in het geval de eigenaar kan aantonen dat het voor eigen gebruik is. Wordt het tegendeel niet aannemelijk gemaakt, dan kan de burgemeester de woning sluiten.

Een last onder bestuursdwang is een herstelsanctie gericht op het feitelijk beëindigen van de desbetreffende overtreding door de overheid zelf. In dit geval dient de last onder bestuursdwang ertoe om de druggerelateerde overtreding te beëindigen door middel van het sluiten van de woning of het lokaal.

Wanneer is de burgermeester bevoegdheid?

De burgermeester van uw gemeente heeft de bevoegdheid om een last onder bestuursdwang op te leggen wanneer een handelshoeveelheid aan drugs, dan wel voorwerpen of stoffen worden aangetroffen in de woning, het lokaal of het bijbehorend erf. Veelal krijgt de gemeente (de burgermeester) zijn informatie van de politie. De politie kan bijvoorbeeld aan de hand van een (anonieme) melding, een klacht van andere mensen of door eigen onderzoek bij een pand uitkomen en daar nader onderzoek verrichten. Alle meldingen en feitelijke constateringen van drugscriminaliteit die bij de politie bekend zijn, kan de politie delen met de burgermeester. Doorgaans deelt de politie deze informatie in de vorm van een bestuurlijke rapportage. De gemeente verzamelt en bundelt de bestuurlijke rapportage met eventuele aanvullende eigen informatie. Indien voldoende aannemelijk is dat een handelshoeveelheid aan drugs in relatie staat tot het desbetreffende pand, dan kan de burgermeester in principe van zijn bevoegdheid gebruikmaken en overgaan tot sluiting van het pand.

Aan welke voorwaarden moet zijn voldaan?

In twee situaties kan de burgermeester dus zijn bevoegdheid van artikel 13b Opiumwet inzetten. Ten eerste als in het desbetreffende pand of het bijbehorend erf drugs worden verkocht, afgeleverd, verstrekt of aanwezig zijn met de bedoeling om te worden verhandeld. Ten tweede is – het sinds 1 januari 2019 – ook mogelijk wanneer in een pand of bijbehorend erf voorwerpen of stoffen voorhanden zijn waarvan de betrokkene weet of ernstige redenen heeft om te vermoeden dat ze bestemd zijn voor de productie van hard- of softdrugs. De Opiumwet vereist niet dat er daadwerkelijk drugs is verhandeld of geproduceerd in of uit het pand. Daarnaast doet er het er niet toe of de eigenaar van het pand op de hoogte was van de aanwezigheid of productie van drugs of daadwerkelijk in het pand woonde. Evenmin is vereist dat de drugs, voorwerpen of stoffen aan de eigenaar van het pand toebehoorde. Zelfs indien een woning particulier wordt verhuurd, de huurders een handelshoeveelheid aan drugs, stoffen of voorwerpen in de woning hebben en de verhuurder hiervan niet op de hoogte is, kan de burgermeester overgaan tot sluiting van het pand.

Damoclesbeleid

In plaats van het sluiten van het pand, heeft de burgermeester ook de mogelijkheid om een last onder dwangsom op te leggen of te volstaan met een waarschuwing. Veel gemeenten hanteren een zogenaamde Damoclesbeleid, waarin is vastgesteld onder welke omstandigheden en op welke wijze de burgermeester zijn bevoegdheden inzet. Zo is in veel gemeentes het uitgangspunt dat bij de eerste constatering wordt volstaan met een waarschuwing. Bij de tweede constatering wordt pas overgang tot sluiting van het pand voor een bepaalde periode. Iedere gemeente is bevoegd een eigen Damoclesbeleid te hanteren. Uiteraard moet ieder Damoclesbeleid van een gemeente wel voldoen aan de eisen van de wet.