Strafverzwarende varianten (art. 267 Sr)

Strafverzwarende varianten van smaad(schrift), laster en belediging (art. 267 Sr)

De delictsomschrijving

Artikel 267 van het Wetboek van Strafrecht luidt als volgt:

‘’De in de voorgaande artikelen van deze titel bepaalde gevangenisstraffen kunnen met een derde worden verhoogd, indien de belediging wordt aangedaan aan:
1: het openbaar gezag, een openbaar lichaam of een openbare instelling;
2: een ambtenaar gedurende de rechtmatige uitoefening van zijn bediening
3: het hoofd of lid van de regering van een bevriende straat.’’

In het kort gaat het om het, op de wijzen zoals in dit artikel beschreven, beledigen van een persoon. Het gaat hier niet om smaad, smaadschrift of laster. Tussen deze strafbare feiten bestaan wezenlijke verschillen. Voor smaad, smaadschrift of laster kunt u zoeken naar de bijbehorende pagina’s. Dat geldt ook voor belediging (artikel 266 Sr). Het betreft hier een strafverzwarende variant van smaad, smaadschrift, laster en belediging. Indien deze feiten worden gepleegd ten aanzien van de personen die in artikel 267 Sr worden vermeld, brengt dit een strafverzwarend karakter met zich mee. De op te leggen straf voor smaad, smaadschrift, laster of belediging kan dan maximaal met een derde worden verhoogd.

Klachtdelict

De reguliere vorm van smaad, smaadschrift, laster en belediging zijn enkel vatbaar voor vervolging na het indienen van een klacht door de persoon die beweert slachtoffer te zijn. Dit is echter, op grond van artikel 269 Sr, niet het geval voor de hoedanigheden genoemd in artikel 267 sub 1 en 2 Sr.

Voorwaarden

Dit delict betreft dus zoals vermeld een aparte variant van de ‘kale’ misdrijven uit artikel 261 Sr, artikel 262 Sr, en artikel 266 Sr. De voorwaarden voor een bewezenverklaring van deze misdrijven zoals in de bijbehorende artikelen zijn vermeld zijn echter wel van toepassing en gelden als uitgangspunt. Om te kunnen spreken van deze strafverzwarende variant dient voldaan te zijn aan de volgende bijkomende criteria, welke hieronder aan bod komen. Deze criteria komen dus bovenop de criteria die gelden voor de ‘kale’ varianten. Er dient dus kort gezegd aan zowel de criteria uit een van de basisdelicten en artikel 267 Sr voldaan te zijn om van overtreding van artikel 267 Sr te kunnen spreken.

Opzet

De strafverzwarende varianten uit artikel 267 Sr kunnen alleen van toepassing zijn als de dader opzet heeft gehad op de belediging van een van de in dat artikel genoemde hoedanigheden. Voorwaardelijk opzet geldt hier weer als ondergrens.
Voorwaarden belediging
Sub 1: Het openbaar gezag, een openbaar lichaam of een openbare instelling
Vooralsnog is het, blijkens de zeldzame jurisprudentie op dit punt, min of meer onduidelijk wat er onder het ‘openbaar gezag’ moet worden verstaan. Het kan bijvoorbeeld gaan om het College van Burgemeester & Wethouders van een gemeente. Ook kan het Kabinet of de regering bedoeld worden.

Met de termen openbaar lichaam en openbare instelling worden publiekrechtelijke instellingen bedoeld. Bij openbare instellingen kan men bijvoorbeeld denken aan de brandweer of de politie.

Sub 2: Een ambtenaar gedurende de rechtmatige uitoefening van zijn bediening
Hiermee wordt gedoeld op een specifiek persoon die gedurende het plegen van het delict werkzaam is als ambtenaar. Ambtenaren zijn personen aan wie het openbare karakter van hun functie niet kan worden ontzegd. Ambtenaren zijn bijvoorbeeld politieagenten maar ook hoofdconducteurs of stadswachten.

Indien de ambtenaar niet rechtmatig handelt is strafbaarheid op grond van dit artikel uitgesloten. Dit zal dan moeten leiden tot een (partiële) vrijspraak. Indien bijvoorbeeld een politieagent het slachtoffer is van belediging terwijl deze agent onrechtmatig handelt door zonder machtiging en zonder toestemming van een bewoner een woning binnen te treden, kan artikel 267 sub 2 Sr niet van toepassing zijn.

Sub 3: Het hoofd of lid van de regering van een bevriende staat
Het ‘hoofd’ van de regering is een persoon die met het hoogste gezag is bekleed. Een ‘lid van een regering’ wordt in zoverre gespiegeld aan Nederlandse opvattingen.

Een bevriende staat kent hier ‘slechts’ de betekenis van niet-vijandig. Ook staten waarmee Nederland geen diplomatieke banden heeft vallen onder dit begrip.

De afdoening

Een overtreding van artikel 267 Sr kan worden afgedaan middels een strafbeschikking. Deze strafbeschikking kan op een OM-zitting aan de verdachte worden opgelegd, maar kan ook rechtstreeks (als geldboete) per post aan de verdachte worden toegezonden. Het loont in dergelijke gevallen vaak om verzet in te stellen tegen de ontvangen strafbeschikking. Uw zaak wordt dan op zitting gebracht waarbij een onpartijdige en onafhankelijke rechter naar uw zaak kijkt. Lees hier meer over het doen van verzet. Let op: de termijn voor het instellen van verzet bedraagt 14 dagen!

Ook kunt u door het Openbaar Ministerie gedagvaard worden om op een zitting te verschijnen. Dan bekijkt een rechter of u zich schuldig heeft gemaakt aan overtreding van artikel 267 Sr. De rechter kan vervolgens verschillende straffen opleggen, zoals een gevangenisstraf, taakstraf en/of geldboete. Het is altijd raadzaam een gespecialiseerde advocaat in te schakelen. Een dergelijke gespecialiseerde advocaat verschaft deskundige rechtsbijstand. Dit is noodzakelijk in een strafrechtelijke procedure waarbij de belangen vaak groot zijn.