Bedreiging (art. 285 Sr)

De delictsomschrijving

Artikel 285 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht luidt als volgt:

‘’Bedreiging met openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen of goederen, met geweld tegen een internationaal beschermd persoon of diens beschermde goederen, met enig misdrijf waardoor gevaar voor de algemene veiligheid van personen of goederen of gemeen gevaar voor de verlening van diensten ontstaat, met verkrachting, met feitelijke aanranding van de eerbaarheid, met enig misdrijf tegen het leven gericht, met gijzeling, met zware mishandeling of met brandstichting, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie’’

In het kort gaat het om het uiten van een bedreiging, mondeling en/of schriftelijk, met de in het eerste lid van artikel 285 Sr geformuleerde handelingen.

Een toelichting

Artikel 285 Sr, zijnde bedreiging, valt onder Titel XVIII van het Wetboek van Strafrecht. Deze titel gaat over misdrijven tegen de persoonlijke vrijheid. In de volksmond wordt al gauw gesproken van bedreiging. Echter is de drempel om van een strafbare bedreiging in de zin van artikel 285 Sr te kunnen spreken relatief hoog. Een en ander komt in de onderstaande tekst aan bod.

Opzet

Een belangrijk vereiste van artikel 285 Sr is het feit dat de persoon die verdacht wordt van bedreiging ook opzet op zijn handelen heeft gehad. In de zin van dit artikel spreekt men van een min of meer ingeblikte vorm van opzet. De opzet-eis ligt namelijk besloten in de term ‘bedreiging’.

De verdachte van bedreiging dient echter, om tot een bewezenverklaring voor dit feit te kunnen komen, een tweeledig opzet te hebben gehad. Het opzet van de verdachte, waarbij voorwaardelijk opzet voldoende is, dient erop gericht te zijn dat (1) de bedreigde daadwerkelijk op de hoogte is geraakt van de bedreiging en (2) die bedreiging van dien aard is en onder zodanige omstandigheden is geschied dat bij de bedreigde de redelijke vrees kon ontstaan voor het misdrijf waarmee werd gedreigd. Indien het opzet van de verdachte op één van deze factoren ontbreekt, dient vrijspraak te volgen.

Voorwaarden bedreiging

De overige voorwaarden voor bedreiging blijken niet alleen uit de wettekst maar ook uit bestendige jurisprudentie over bedreiging. Naast het reeds aan bod gekomen opzet-vereiste zijn er meer voorwaarden voor een strafbare bedreiging. Allereerst dient voldaan te zijn aan het feit dat de bedreigde bedreigd is met één of meer van de misdrijven die in artikel 285 lid 1 Sr zijn opgesomd.

Redelijke vrees

Ook dient er sprake te zijn van een ‘redelijke vrees’ bij de bedreigde tot het waarmaken van de bedreiging. Deze bedreiging moet dus van een dusdanige lading zijn dat bij de bedreigde de ‘redelijke vrees’ kan ontstaan. Niet is dus vereist dat de bedreiging in een concreet geval de redelijke vrees heeft opgewekt. Voldoende is dat de bedreiging in het algemeen voldoende is om een dergelijke vrees op te wekken.

Bekend geraakt met bedreiging

Daarnaast is vereist dat de bedreigde op de hoogte is geraakt van de bedreiging. Dit is logisch, anders zou men zich ook niet bedreigd hebben kunnen voelen. Het uiten van een bedreiging via een derde of een digitaal medium doet daar niets aan af. Zoals reeds gesteld is voorwaardelijk opzet voldoende. Indien er dus concrete aanwijzingen zijn dat de bedreigde via deze derde of een digitaal medium op de hoogte raakt van de bedreiging is voldaan aan deze voorwaarde.

Kort gezegd is, om te kunnen spreken van een strafbare bedreiging, vereist dat de bedreiging van dien aard is en onder zodanige omstandigheden is geschied dat bij de bedreigde de redelijke vrees kon ontstaan voor het misdrijf waarmee werd gedreigd.

Strafverzwarende omstandigheden

Ook bij bedreiging kan er sprake zijn van een strafverzwarende omstandigheid. Zo is in artikel 285 lid 2 Sr bepaald dat een schriftelijke bedreiging een strafverhogend karakter met zich mee kan brengen. Hiervoor is echter ook vereist dat er bepaalde voorwaarden aan de bedreigde worden gesteld die de bedreigde dient na te komen om het misdrijf waarmee wordt gedreigd te voorkomen. De maximale straf voor bedreiging onder deze strafverzwarende omstandigheid is een gevangenisstraf voor de duur van vier jaren of geldboete van de vierde categorie. Ook een taakstraf behoort tot de mogelijkheden.

In artikel 285 lid 3 Sr is bepaald dat ook de bedreiging met een terroristisch misdrijf (artikel 83 Sr) ook een strafverzwarend karakter heeft. Sterker nog, op grond van artikel 83 Sr is bedreiging met een terroristisch misdrijf ook een terroristisch misdrijf. De maximale straf voor bedreiging onder deze strafverzwarende omstandigheid is een gevangenisstraf voor de duur van zes jaren of geldboete van de vierde categorie. Ook een taakstraf behoort tot de mogelijkheden.

Ten slotte is in artikel 285 lid 4 Sr geregeld dat bedreigingen met een terroristisch oogmerk ook een strafverzwarend karakter hebben. Dit verschilt echter wezenlijk met lid 3. In lid 4 spreekt men over gevallen waarin een bedreiging in de zin van de leden 1 tot en met 3 wordt geuit om een terroristisch misdrijf voor te bereiden of gemakkelijk te maken. De maximale straf voor bedreiging onder deze strafverzwarende omstandigheid is strafverhoging van een derde ten aanzien van het lid waarop het betrekking heeft.

De afdoening

Een overtreding van artikel 285 Sr kan worden afgedaan middels een strafbeschikking. Deze strafbeschikking kan op een OM-zitting aan de verdachte worden opgelegd, maar kan ook rechtstreeks (als geldboete) per post aan de verdachte worden toegezonden. Het loont in dergelijke gevallen vaak om verzet in te stellen tegen de ontvangen strafbeschikking. Uw zaak wordt dan op zitting gebracht waarbij een onpartijdige en onafhankelijke rechter naar uw zaak kijkt. Lees hier meer over het doen van verzet. Let op: de termijn voor het doen van verzet bedraagt 14 dagen!

Ook kunt u door het Openbaar Ministerie gedagvaard worden om op een zitting te verschijnen. Dan bekijkt een rechter of u zich schuldig heeft gemaakt aan overtreding van artikel 285 Sr (bedreiging). Het is altijd raadzaam een gespecialiseerde advocaat in te schakelen. Een dergelijke gespecialiseerde advocaat verschaft deskundige rechtsbijstand. Dit is noodzakelijk in een strafrechtelijke procedure waarbij de belangen vaak groot zijn.